ความเป็นมา

วัดป่าวิเวก  ตั้งอยู่บ้านหนองแสง หมู่ที่ ๘ ตำบลหว้านใหญ่ อำเภอหว้านใหญ่ จังหวัดมุกดาหาร สังกัดคณะสงฆ์มหานิกาย ที่ดินตั้งวัด ๑๑ ไร่ ๓๘ ตารางวา อาณาเขตทิศเหนือ จรด โรงเรียนหว้านใหญ่วิทยา ทิศใต้ จรดถนนสาธารณะ ทิศตะวันออก จรด ถนนสาธารณะ ทิศตะวันออก จรด ถนนสาธารณะ  มีที่ธรณีสงฆ์จำนวน ๑ แปลง เนื้อที่ ๖ ไร่ ๙๓ ตารางวา  

วัดป่าวิเวก ตั้งเมื่อ พ.ศ.๒๔๘๒  การบริหารและการปกครอง มีเจ้าอาวาสเท่าที่ทราบนาม คือ รูปที่ ๑ พระอธิการเกลี้ยง  จนฺทิโย (พระอุปัชฌาย์)  พ.ศ.๒๔๘๘ -๒๕๑๔    รูปที่ ๒  เจ้าอธิการทองจันทร์   สิริจนฺโท  พ.ศ.๒๕๒๗-๒๕๓๖  รูปที่ ๓  พระอธิการต้าย   อคฺคธมฺโม  พ.ศ.๒๕๓๗-๒๕๔๕  และรูปที่ ๔  พระมหาเกษมณี   เตชปญฺโญ  ป.ธ.๙  เจ้าคณะอำเภอหว้านใหญ่  ดำรงตำแหน่งตั้งแต่ พ.ศ.๒๕๕๐ จนถึงปัจจุบัน มีการเปิดสอนพระปริยัติธรรมทั้งแผนกธรรม แผนกบาลี และเป็นสนามสอบธรรมสนามหลวง ชั้นตรี ของคณะสงฆ์อำเภอหว้านใหญ่   

ปูชนียวัตถุภายในวัด   มี พระพุทธรูป ปางไสยาสน์  สร้างโดย พระอุปัชฌาย์เกลี้ยง จนฺทิโย พร้อมศิษยานุศิษย์และพี่น้องชาวตำบลหว้านใหญ่ ได้สละกำลังกาย ความคิด และกำลังทรัพย์สร้างพระพุทธไสยาสน์ ลักษณะนอนหันพระเศียรไปทางทิศใต้ หันพระพักตร์ไปทางทิศตะวันออก ขนาดยาว  ๒๓  เมตร สูงจากฐานล่าง ถึงพระเศียร ๔.๓๖ เมตร ฝ่าพระบาทยาว ๔.๕ เมตร บนฝ่าพระบาท มีรูปแกะสลักพุทธประวัติที่วิจิตรสวยงามมาก สร้างเมื่อวันที่ ๕ เดือนธันวาคม พ.ศ.๒๕๐๕ ตรงกับวันพุธ ขึ้น ๑ ค่ำ เดือนอ้าย ปีขาล แล้วเสร็จเมื่อวันที่ ๒ เดือนสิงหาคม พ.ศ.๒๕๐๗ ตรงกับวันพุธ ขึ้น ๔ ค่ำ เดือน ๙ ปีมะโรง ระยะเวลาสร้าง ๒ ปี ๘ เดือน ๗ วัน  และล้อมรอบไปด้วยพระพุทธรูปปางต่าง ๆ รอบองค์พระพุทธไสยาสน์  จำนวน  ๒๙  องค์  และมีรอยพระพุทธบาทจำลอง แกะด้วยหินทรายภูเขา   มีรูปปั้นแสดงยมกปาฏิหาริย์ มีแท่นปรินิพพานจำลอง ขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า 

ความอัศจรรย์ของพระพุทธไสยาสน์องค์นี้ ปรากฏมีหลายครั้งที่พระปางไสยาสน์ ถูกโจรเจาะเพื่อหาสมบัติและของมีค่าในองค์พระพุทธไสยาสน์ แต่ไม่เคยประสบผลสำเร็จต้องมีอะไรบางสิ่งบางอย่างมาแสดงปาฏิหาริย์ปรากฎให้โจรขโมยได้พบเจออยู่ทุกครั้งที่ขุดเจาะ ซึ่งโจรขโมยเหล่านั้นได้เล่าปากต่อปากเป็นที่โจทน์ขานกันอย่างมาก

วัดบรรพตมโนรมย์

 มุกดาหารเป็นจังหวัดเล็กๆ ในภาคพื้นอีสานที่แยกออกมาจากจังหวัดนครพนม ในปีพุทธศักราช ๒๕๒๕ เพื่อความคล่องตัวในการปกครองและความมั่นคง พื้นที่ส่วนใหญ่เป็นเนินเขาและป่าไม้ มีชายฝั่งตะวันออกติดแม่น้ำโขง  ซึ่งตรงข้ามกับสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว ณ บ้านผาชัน ตำบลในเมือง อำเภอเมือง จังหวัดมุกดาหาร ดินแดนที่คละเคล้าไปด้วยโขดหินดานมีเนินเขาสูงชันทั่วไปแม้กระทั่งในวัดบรรพตมโนรมย์แห่งนี้ 

             บางท่านเชื่อว่าที่แห่งนี้เคยเป็นที่ทำภาวนาของฤาษีหรือนักพรตมาก่อน  วัดบรรพตมโนรมย์ สร้างเมื่อปี ๒๕๑๓ มีพื้นที่ ๖๘ ไร่ ต่อมาได้ขยายพื้นที่เพิ่มขึ้นอีก ๕ ไร่ ชาวบ้านเรียกวัดนี้ว่า วัดผาชัน หรือเรียกตามลำห้วยที่อยู่ใกล้วัดว่า วัดห้วยผาชัน ต่อมาเมื่อพุทธศักราช ๒๕๑๗ จึงได้ขอตั้งชื่ออย่างเป็นทางการว่า วัดบรรพตมโนรมย์ โดยเจ้าอาวาสรูปแรกท่านได้สร้างวัดจากพื้นที่รกร้างเต็มไปด้วยโขดหินกลางป่า ทำการหักร้างถางโพง ปลูกต้นไผ่และต้นไม้ใหญ่อื่นๆเพื่อให้ความร่มรื่นและสวยงาม  

อุโบสถวัดบรรพตมโนรมย์

อุโบสถเป็นอาคารก่ออิฐ

     อุโบสถเป็นอาคารก่ออิฐถือปูนสีขาวตกแต่งลำยองหลังคาเชิงชายและส่วนประกอบอื่นๆด้วยกระเบื้องดินเผาเคลือบเงาสีน้ำตาลเข้ากับบรรยากาศของป่าและชนบท  แต่รูปแบบอาคารเป็นแบบวัดเมืองประยุกต์ศิลปะของทางเหนือ อีสาน และภาคกลางเข้าด้วยกัน เป็นทรงจตุรมุขหลังคาลด ๓ ชั้นยอดปราสาท

      หน้าบรรณของอาคารอุโบสถแต่ละด้านประดิษฐ์ลายตกแต่งแตกต่างกัน  หน้าบรรณด้านหน้าเป็นตราธรรมจักรสัญลักษณ์แห่งการประกาศพระพุทธศาสนา  หน้าบรรณด้านขวาเป็นรูปหมอเฒ่าหรือหมอชีวกโกมารทัต หน้าบรรณด้านหลังเป็นรูปพระธาตุพนม  แสดงความหมายว่าจังหวัดมุกดาหารได้แยกออกมาจากจังหวัดนครพนม  และหน้าบรรณด้านซ้ายเป็นรูปดวงแก้วมุกดาหารในบุษบก มีรูปกินรีอยู่ซ้าย-ขวา หมายถึง ท้าวกินนรีเจ้าลาวผู้สร้างเมืองมุกดาหาร

 พระประธานภายในอุโบสถวัดบรรพตมโนรมย์

พระประธานปางมารวิชัย

      ที่บานประตูและบานหน้าต่างทุกบาน แต่งเป็นลายธรรมจักรในซุ้มบันแถลง ทุกบันไดทางขึ้นโบสถ์แต่งเป็นรูปพณานาคสามเศียร  ตามคตินิยมที่พญานาคเป็นผู้เฝ้ารักษาศาสนสถาน อุโบสถแห่งนี้มีความงามโดดเด่น แปลกตากว่าโบสถ์ที่เคยพบเห็นทั่วไป แสดงถึงความตั้งใจอย่างมากในการก่อสร้าง เพื่อให้เป็นศาสนสถานของชุมชนในท้องถิ่นบ้านไร่เมืองดงแห่งนี้

      พระประธานเป็นพระพุทธรูปปางมารวิชัยปูนปั้นได้สร้างขึ้นก่อนการสร้างวัด มีผู้ประจักษ์ถึงความศักดิ์สิทธิ์ขององค์พระประธาน จึงเป็นที่นับถือและได้สร้างเป็นวัดต่อมา หลังจากที่สร้างอุโบสถแล้วเสร็จในปีพุทธศักราช ๒๕๒๑ เป็นต้นมา ทางวัดโดยเจ้าอาวาสก็ได้จัดให้มีการปฏิบัติธรรมอย่างต่อเนื่องมาจนถึงปัจจุบัน โดยใช้อาคารปฏิบัติธรรมหลังใหญ่

  อาคารปฏิบัติธรรมของวัดบรรพตมโนรมย์

อาคารปฏิบัติธรรม

      เริ่มตั้งแต่วันขึ้น ๑ ค่ำ เดือน ๑ ของทุกปี มีผู้มาปฏิบัติธรรมคราวละมากๆในบางโอกาส ถือได้ว่าเป็นวัดที่จัดปฏิบัติธรรมเป็นกิจลักษณะวัดแรกของจังหวัดมุกดาหาร  ท่านสอนโดยเน้นมหาสติปัฏฐานสูตร ให้ระลึกรู้ตัวอยู่เสมอ ไม่ว่านั่ง ยืน นอน เดิน ก็ได้เกิดบารมีเป็นที่เกรงขาม แม้เป็นวัดเล็กๆอยู่กลางป่า  กลางเขาแต่ความตั้งใจมุ่งมั่นในการเผยแผ่ธรรมะขององค์พระสมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า  ทำให้มีผู้เข้ามาศึกษาอบรมหรืออย่างน้อยก็หาเวลามาพักผ่อนสงบใจ ถือได้ว่าวัดบรรพตมโนรมย์เป็นวัดของชาวบ้านโดยแท้