อาณาเขต        ทิศเหนือ                              จดอุทยานแห่งชาติภูผาเทิบ

                    ทิศใต้                                  จดอุทยานแห่งชาติภูผาเทิบ

                    ทิศตะวันออก                         จดอุทยานแห่งชาติภูผาเทิบ

                    ทิศตะวันตก                          จดอุทยานแห่งชาติภูผาเทิบ
จากหลักฐานการสร้างจากแผ่นศิลา ได้กล่าวว่า พระอาจารย์บุ นนฺทวโร เจ้าอาวาสวัดมโนภิรมย์ บ้านชะโนด และผู้สร้างวัดลัฏฐิกวัน พร้อมด้วยคนของท่านขุนศาลา ได้สร้าง
๑. พระธาตุภูมโนรมย์ เป็นพระธาตุทรงแปดเหลี่ยม มีเอวเป็นฐานหักเชิงเป็นรูปแปดเหลี่ยม รัศมีประมาณ ๒.๕ เมตร เป็นรูปทรงปรีแบ่งเป็น ๓ ส่วน คือ ส่วนที่ ๑ เป็นลักษณะปริศนาธรรมตามความหมายแรกเป็นนรกภูมิ ส่วนที่ ๒ เป็นโลกภูมิ ส่วนที่ ๓ เป็นสวรรค์ภูมิ ความสูง ๔.๕ เมตร

๒. พระอังคารเพ็ญ เป็นพระพุทธรูปขนาดเล็ก สร้างพร้อมรอยพระพุทธบาท เพื่อให้ครบ คือ พระธาตุ พระพุทธรูป และรอยพระบาท ตามความเชื่อของผู้สร้าง

๓. แผ่นศิลาจารึกบันทึกประวัติการก่อสร้าง จำนวน ๑ แผ่น ติดอยู่หลังของพระอังคารเพ็ญ

๔. รอยพระพุทธบาทจำลอง เป็นรอยพระพุทธบาทขนาดเล็ก ซึ่งสร้างขึ้นจากหินทราย มีความกว้าง ๘๐ เซนติเมตร ความยาว ๑.๘ เมตร สร้างเป็นลักษณะลอยตัวสูงขึ้นจากพื้นประมาณ ๙๐ เซนติเมตร

เมื่อปีพุทธศักราช ๒๕๒๕ เจ้าคณะจังหวัดมุกดาหารเห็นว่าวัดดังกล่าวเป็นวัดร้าง จึงได้มอบหมายให้พระครูอุดมธรรมรักษ์ (ยอด ยสชาโต) เจ้าคณะอำเภอเมืองมุกดาหาร ซึ่งปัจจุบันดำรงสมณศักดิ์ที่พระราชมุกดาหารคณี ได้ขึ้นมาบูรณะบำรุงรักษาและป้องกันการทำลายโบราณสถานดังกล่าว และยังได้มีการสร้างพระพุทธสิงห์สองจำลองประดิษฐานไว้เป็นที่เคารพสักการะอีกองค์หนึ่ง

ในปีพุทธศักราช ๒๕๕๒ ทางคณะสงฆ์และจังหวัดมุกดาหารได้ร่วมใจกันจัดสร้างพระพุทธรูปเฉลิมพระเกียรติฯ ในชื่อ""พระเจ้าใหญ่แก้วมุกดาศรีไตรรัตน์"" เนื่องในโอกาสมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษาครบ ๗ รอบ ๘๔ พรรษา ๕ ธันวาคม ๒๕๕๔ เป็นพระพุทธรูปปางมารวิชัย ขนาดหน้าตัก ๓๙.๙๙ เมตร สูง ๕๙.๙๙ เมตร ความสูงจากฐานถึงยอดเศียร ๘๔ เมตร โดยได้รับงบประมาณสนับสนุนจากรัฐบาลและเงินบริจาคจากพุทธศาสนิกชนผู้มีจิตศรัทธาทั่วไปกว่า ๑๐๐ ล้านบาท

ในปีพุทธศักราช ๒๕๖๐ พระมหามงคล มงฺคลคุโณ เจ้าอาวาสวัดรอยพระพุทธบาทภูมโนรมย์ ได้ดำเนินการก่อสร้างพญาศรีมุกดามหามุนีนีลปาลนาคราช เมื่อวันที่ ๗ เมษายน ๒๕๖๐ แล้วเสร็จเมื่อวันที่ ๒๘ เมษายน ๒๕๖๑ พญาศรีมุกดามหามุนีนีลปาลนาคราช เป็นรูปปั้นองค์พญานาคที่มีขนาดใหญ่ที่สุดในประเทศไทย โดยรูปปั้นองค์พญานาคนี้ตั้งตระหง่านอย่างยิ่งใหญ่อยู่บนเขาภูมโนรมย์ภายในวัดรอยพระพุทธบาทภูมโนรมย์ องค์พญานาคมีสีฟ้าอมเขียว หันพระเศียรมองลงไปยังแม่น้ำโขงเบื้องล่าง ที่นี่เป็นแลนด์มาร์กที่สร้างขึ้นจากความศรัทธาต่อพญานาคที่ผู้คนแถบลุ่มแม่น้ำโขงเชื่อกันว่าเป็นสิ่งศักดิ์สิทธิ์ที่คอยปกปักรักษาเมืองริมโขง ให้ร่มเย็นเป็นสุข พญาศรีมุกดามหามุนีนีลปาลนาคราชเป็นรูปปั้นองค์พญานาคองค์ใหญ่ที่น่าเกรงขามงดงาม มีความยาว ๑๒๒ เมตร สูง ๒๐ เมตร ซึ่งเป็นรูปปั้นองค์ลำตัวมีสีฟ้าอมเขียว และสลักลวดลายเกล็ดอย่างวิจิตรงดงาม บริเวณท้องพญานาคขดตัวเป็นช่องคล้ายซุ้มประตูโค้ง ซึ่งมีอยู่ด้วยกันเจ็ดซุ้ม ผู้ที่ศรัทธาพญานาค นิยมมาสักการะขอพร และเดินลอดท้องพญานาคเพื่อความเป็นสิริมงคล องค์พญานาคพญาศรีมุกดามหามุนีนีลปาลนาคราชเปรียบเสมือนพญานาคฟ้า ซึ่งเป็นหนึ่งในสามองค์พญานาค (พญานาค ๓ พิภพ) ที่มีความสำคัญของจังหวัดมุกดาหาร ที่สร้างขึ้นตามความเชื่อของผู้คนที่อาศัยอยู่ในแถบลุ่มแม่น้ำโขง ซึ่งพญานาค ๓ พิภพ ได้แก่ พญาศรีภุชงค์มุกดานาคราช (พญานาคดิน) ที่แก่งกะเบา พ่อปู่พญาอนันตนคราช (พญานาคน้ำ) สะพานมิตรภาพแห่งที่ ๒ และพญาศรีมุกดามหามุนีนีลปาลนาคราช (พญานาคฟ้า) ที่วัดรอยพระพุทธบาทภูมโนรมย์แห่งนี้

ในปีพุทธศักราช ๒๕๖๔ พระมหามงคล มงฺคลคุโณ เจ้าอาวาสวัดรอยพระพุทธบาทภูมโนรมย์ ร่วมกับพุทธศาสนิกชนชาวจังหวัดมุกดาหาร ได้ขอพระราชทานพระบรมราชานุญาตเชิญอักษรพระปรมาภิไธย ว.ป.ร. ไปประดิษฐานที่แท่นฐานชุกชีของพระพุทธรูป และขอพระราชทานชื่อพระพุทธรูปดังกล่าว ซึ่งได้นำความกราบบังคมทูลพระกรุณาทรงทราบฝ่าละอองธุลีพระบาทแล้ว พระราชทานพระบรมราชานุญาตตามที่ขอพระมหากรุณา และพระราชทานชื่อพระพุทธรูปดังกล่าวว่า”พระพุทธมิ่งมงคลมุณีศรีมุกดาหาร” มีความหมายว่า พระพุทธรูปอันเป็นมิ่งมงคลของเมืองมุกดาหาร

วัดรอยพระพุทธบาทภูมโนรมย์ตั้งอยู่ท่ามกลางธรรมชาติที่ยังอุดมสมบูรณ์และเป็นศาสนสถานที่พุทธศาสนิกชนได้มากราบไหว้ขอพรเพื่อความเป็นมงคล และเป็นแหล่งพักผ่อนหย่อนใจอีกแห่งหนึ่งที่นักท่องเที่ยวต้องมาเยือน ทั้งมีการปรับปรุงภูมิทัศน์เพื่อเป็นจุดชมทิวทัศน์ของเมืองคู่แฝด คือ เมืองมุกดาหาร ประเทศไทย และแขวงสะหวันนะเขต สาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว รวมถึงหอแก้ว แม่น้ำโขง และสะพานมิตรภาพแห่งที่ ๒" 

วัดรอยพระพุทธบาทภูมโนรมย์ ตั้งวัดเมื่อ พ.ศ.๒๔๖๑ ยกฐานะจากวัดร้างขึ้นเป็นวัดมีพระภิกษุจำพรรษาเมื่อวันที่ ๑๒ สิงหาคม ๒๕๔๘ รวมอายุถึงปัจจุบัน ๑๐๔ ปี (ข้อมูล ณ ๒/พ.ย./๒๕๖๕)

การศึกษา

- มีโรงเรียนพระปริยัติธรรมแผนกธรรม เปิดสอนเมื่อ พ.ศ. ๒๕๕๖

- มีโรงเรียนพระปริยัติธรรมแผนกบาลี เปิดสอนเมื่อ พ.ศ. ๒๕๕๖

การบริหารและการปกครอง

ลำดับเจ้าอาวาสตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน ดังนี้

รูปที่ ๑     พระอธิการบุญเหลือ    ตั้งแต่ พ.ศ. ๒๕๔๘         ถึง พ.ศ. ๒๕๕๒

รูปที่ ๒     พระปลัดปราณี ปราสฺสโร        ตั้งแต่ พ.ศ. ๒๕๕๒         ถึง พ.ศ. ๒๕๕๖

รูปที่ ๓     พระมหามงคล มงฺคลฺคุโณ        ตั้งแต่ พ.ศ. ๒๕๕๖         ถึง ปัจจุบัน

อาคารเสนาสนะ ปูชนียวัตถุสำคัญ - พระพุทธรูปเฉลิมพระเกียรติฯ หน้าตักกว้าง ๔๐ เมตร สูง ๘๔ เมตร

                                          - พระธาตุภูมโนรมย์ รัศมี ๒.๕ เมตร ความสูง ๔.๕ เมตร

                                          - รอยพระพุทธบาทจำลอง ความกว้าง ๘๐ เซนติเมตร ความยาว ๑.๘ เมตร สูง ๙๐ เซนติเมตร

                                          - พระพุทธรูปพระอังคารเพ็ญ

                                          - พญาศรีมุกดามหามุนีนีลปาลนาคราช ยาว 122 เมตร สูง 20 เมตร

          ด้านหลังหลวงพ่อธรรมจักร เป็นธรรมจักรขนาดใหญ่สูงเท่าองค์หลวงพ่อธรรมจักร มองเห็นเป็นภูมิทัศน์ มีความแปลกมหัศจรรย์กว่าพระพุทธรูป ทุกบาง ที่เคยปรากฏ ทำให้เป็นที่หน้าสนใจของประชาชน แวะเข้าชมและนมัสการมากมาย แม้องค์พระเองก็เป็นปริศนาธรรมให้ขบคิด นิ้วพระหัตถ์ที่กล่าวถึงธรรม ที่พระพุทธเจ้าได้ตรัสรู้อริยสัจ 4 และกิเลสที่พระองค์ตัดห่างไกลโดยสิ้นเชิงคืออวิชชา 3

          นักท่องเที่ยวที่สนใจสามารถเดินทางไปยังวัดได้โดยใช้ถนนหมายเลข 212  อำเภอนิคมคำสร้อยห่างจาก ตัวเมืองมุกดาหาร 15-16 กิโลเมตร ตรงหลักกิโลเมตรที่ 134 เลี้ยวขวาเข้าไป จะพบประดิษฐาน พระพุทธรูป ขนาดใหญ่ บางประทานธรรมมีธรรมจักรเปล่งรัศมีอยู่ด้านบน  มีความอ่อนช้อยสวยงาม ตั้งอยู่ริมถนนชยางกูร ทางหลวงหมายเลข 212 บ้านชัยมงคล ตำบลโชคชัย ตรงหลักกิโลเมตรที่134 เลี้ยวขวาเข้าไปใน บริเวณวัดซึ่ง เป็นที่ประดิษฐานพระพุทธรูปขนาดใหญ่ ปางห้ามมาร มีธรรมจักรเปล่งรัศมีอยู่ด้านบน สามารถมองเห็นได้แต่ไกล เพราะองค์พระพุทธรูปสร้างอยู่บนเนินเขาเล็ก ๆ มีประชาชนจากที่ต่าง ๆ เข้าไปนมัสการ และชมความงามของ บริเวณวัดกันอยู่เสมอ

          วัดบรรพตคีรีมีความเป็นมาตั้งแต่ปี พ.ศ.2484 เริ่มแรกพระอาจารย์ขาวได้ธุดงค์มาปฏิบัติธรรมอยู่ที่ถ้ำภูก้อจ้อแห่งนี้ แล้วชักชวนให้ชาวบ้านแวงพากันสร้างพระพุทธรูปปูนขาวไว้หน้าถ้ำ จากนั้นก็มีพระกรรมฐานเวียนมาจำพรรษาหลายรูป จนกระทั่งในปี พ.ศ. 2500 ชาวบ้านแวงได้นิมนต์หลวงปู่หล้า เขมปัตโต ซึ่งขณะนั้นจำพรรษาอยู่ที่ภูเก้า อ.หนองสูง จ.มุกดาหาร พร้อมด้วยพระตาล ชาวบ้านแวงที่เป็นพระบวชใหม่ ให้มาพำนักที่ถ้ำภูก้อจ้อแห่งนี้ หลังจากนั้นชาวบ้านแวงได้ร่วมกันสร้างกุฏิขึ้นบนที่ราบหลังถ้ำ หลวงปู่หล้าได้พัฒนาวัดแห่งนี้ให้เป็นศาสนสถานที่เจริญสติกรรมฐานอันเป็นมรดกทางศาสนาที่สำคัญแห่งภาคอีสาน และท่านได้จำพรรษาอยู่ที่วัดภูก้อจ้อนี้จนห้วงสุดท้ายแห่งชีวิต และลาสังขารไปเมื่อวันที่ 19 มกราคม พ.ศ.2540 สิริรวมอายุได้ 84 ปี 11 เดือน

ประวัติหลวงปู่หล้า เขมปัตโต
ชาติภูมิ. ที่บ้านกุดสระ อำเภอหมากแข้ง จังหวัดอุดรธานี 
เกิดเมื่อ. วันจันทร์ที่ 14 กุมภาพันธ์ พ.ศ.2454 เป็นบุตรคนสุดท้อง 
บิดา. นายคูน เสวตร์วงศ์ 
มารดา. นางแพง เสวตร์วงศ์ 
          ชีวประวัติของหลวงปู่หล้า เขมปฺตโต เป็นชีวิตแห่งสมณะผู้ละวางลาภ ยศ สรรเสริญ สุข มุ่งสู่ ความหลุดพ้นอย่างจริงจังมั่นคง ท่านเกิดเมื่อ วันจันทร์ที่ 14 กุมภาพันธ์ พ.ศ.2454 ที่บ้านกุดสระ อำเภอหมากแข้ง จังหวัดอุดรธานี บิดาชื่อนายคูน เสวตร์วงศ์ มารดาชื่อ นางแพง เสวตร์วงศ์ เป็นบุตรคนสุดท้อง ในจำนวนพี่น้อง 8 คน อาชีพของครอบครัว คือ ทำนา ท่านศึกษาในโรงเรียนชั้นประถมปีที่ 2 ก็ต้องออกมา ในวัยเยาว์ท่านได้มีโอกาสรับใช้พระธุดงค์ที่จาริกมา ในละแวกบ้านซึ่งมีส่วนช่วย หล่อหลอมจิตใจให้ใฝ่ในทางธรรม อายุ 18 บวชเป็นเณร เมื่ออายุครบเกณฑ์ก็ได้บวชเป็นพระตามประเพณี จากนั้นก็ลาสิกขา มาครองเรือนได้ประสพความเป็นอนิจจัง ทุกขัง แห่งสังขาร และการพลัดพราก ครั้นปี พ.ศ.2486 บวชเป็นพระมหานิกายที่วัดยางมีพระครูคูณเป็นอุปัชฌาย์ พรรษาแรกก็สอบ นักธรรมโทได้ วันที่ 15 กุมภาพันธ์ พ.ศ.2488 ท่านได้บัญตติเข้าในคณะหธรรมยุต ทีวัดโพธิสมภูรณ์จังหวัดอุดรธานี โดยมีพระธรรมเจดีย์(จูม พันธุโล)ครั้งเป็นพระเทพกวีเป็นอุปัชฌามย์ และให้ท่านไปพำนักฝึกการปฏิบัติหลวงปู่บุญมี ชลิตโต

ถวายตัวต่อพระอาจารย์มั่น ภูริทัตโต 
          หลังออกพรรษา ปี พ.ศ.2489 ได้ติดตามท่านอาจารย์พระมหาบัว ญาณสัมปันโน ออกวิเวกไป ตามป่าเขา ต่อมาได้มีโอกาสพบท่านพระอาจารย์ฝั้น อาจาโร ที่ถ้ำบ้านไผ่ และท่านก็เมตตาช่วยเหลือ อนุโมทนา ในกิจธุดงค์ด้วยดี เมื่อได้เวลาอันควรพระอาจารย์หล้า เขมปัตโต ก็เดินทางกลับมากราบ หลวงปู่มั่น ภูริทัตโต ที่วัดป่าบ้านหนองผือนาใน และมีโอกาส ถวายการปฏิบัติรับใช้พ่อแม่ครูอาจารย์ ด้วยความเคารพศรัทธา 
กระทั่งปี พ.ศ. 2492 ได้บังเกิดเหตุที่นำความเศร้าสลดมาสู่พระอาจารย์หล้า เขมปัตโต อย่างใหญ่หลวงคือพระเดชพระคุณหลวงปู่มั่น ภูริทัตโต ผู้เปรียบประดุจร่มโพธิ์แก้วของท่าน ได้ละสังขาร จากโลกนี้ไปอย่างไม่มีวันกลับ คงเหลือไว้ซึ่งคุณูปการเอนกอนันต์แห่งธรรมและขวัตรปฏิบัติอันยอดเยี่ยม พระอาจารย์หล้า เขมปัตโต ได้รับเป็นภาระธุระในกิจน้อยใหญ่ โดยไม่เกี่ยงเพื่อบำเพ็ญกุศลถวายท่าน พระอาจารย์ใหญ่ ที่ตนมอบกายถวายชีวิตด้วยเศียรเกล้า

เมื่อถวายเพลิงสรีระหลวงปู่มั่น ภูริททัตโตแล้ว ท่านจึงติดตามหลวงปู่เทสก์ เทสรังสี ออกวิเวก และมีโอกาส ติดตามหลวงปู่เทสก์ลงไปทางใต้แถบจังหวัด ภูเก็ต-พังงา และจำพรรษาที่ 6 ที่ โคกกลอย พระอาจารย์หล้า ธุดงค์ไปในเกาะภูเก็ต พังงา และจังหวัดตรัง ช่วงระยะหนึ่งจึงกลับมา กรุงเทพฯ พักที่วัดบรมนิวาส 5-6 วันแล้วกลับไปอีสาน จุดหมายคือ วัดบ้านห้วยทราย (หรือวัดวิเวกวัฒนาราม) อำเภอคำชะอี จังหวัดมุกดาหาร ซึ่งท่านอาจารย์พระมหาบัว ญาณสัมปันโน ท่านพำนักอยู่ที่นี่ พระอาจารย์หล้า เขมปัตโตได้พำนักร่วมกับ ท่านพระอาจารย์มหาบัว ญาณสัมปันโน 3 พรรษา

สู่ภูจ้อก้อ
          ปลายปี พ.ศ.2500 ชาวบ้านบ้านแวงหนองสูงใต้ มากราบนิมนต์ ท่านไปพำนักที่ภูจ้อก้อ หลวงปู่หล้า เขมปัตโตจึงได้มาพำนักที่ ภูจ้อก้อ หรือวัดบรรพตคีรี ตั้งแต่บัดนั้นเป็นต้นมา วัดบรรพตคีรี (ภูจ้อก้อ) บ้านแวง ตำบลหนองสูงใต้ อำเภอคำชะอี จังหวัดมุกดาหาร ตั้งอยู่บนภูเขา ทิวทัศน์งดงามร่มรื่นมีก้อนหินน้อยใหญ่ เรียงรายงดงาม ศาสนสถานแห่งนี้ หลวงปู่หล้า เขมปัตโต ท่านเป็นผู้นำศรัทธา ในการสร้างเพื่อถวายไว้เป็นศาสนสมบัติ หลวงปู่หล้า เขมปัตโต ท่านเป็นพระธุดงคกรรมฐานที่ปฏิบัติดี ปฏิบัติชอบ ปฏิบัติตรง ธรรมเทศนาของท่าน เป็นธรรมะพระป่าที่เข้มข้นตรงไปตรงมา หลวงปู่หล้า เขมปัตโต ในปัจฉิมวัย ท่านอาพาธด้วยโรคาพยาธิ และในที่สุดท่านมรณภาพด้วยอาการสงบ เมื่อวันที่ 19 มกราคม 2539 ก่อนมรณภาพ ท่านขอให้ตั้งศพบำเพ็ญกุศล เพียง 3 วัน จากนั้นให้ฌาปนกิจอย่างเรียบง่าย ชีวิตสมณะของหลวงปู่หล้า เขมปัตโต เป็นชีวิตพระป่า พระธุดงคกรรมที่ปฎิบัติดีปฎิบัติชอบ องอาจ กล้าหาญเด็ดเดี่ยว แต่นอบน้อมต่อครูอาจารย์ผู้มีพระคุณเป็นที่สุด

สถานที่ตั้ง
        บนภูจ้อก้อ บ้านแวง อ.หนองสูง จ.มุกดาหาร อยู่ห่างจากตัวอำเภอหนองสูงไปทางทิศใต้ประมาณ 19 กม.

ประวัติวัดศรีบุญเรือง อุโบสถวัดศรีบุญเรือง เริ่มสร้าง พ.ศ. 2500 สร้างเสร็จ พ.ศ. 2509 ได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมา พ.ศ. 2513 ขณะนั้นมีพระวิธูรธรรมาภรณ์ เป็นเจ้าอาวาสวัด แต่เดิมมีเนื้อที่ตั้งวัดจำนวน 5 ไร่ 1 งาน 76 ตารางวา เมื่อปี พ.ศ. 2490 ทางราชการได้ดำเนินการตัดถนนสำราญชายโขงผ่านที่ดินของวัดศรีบุญเรือง แบ่งที่ดินออกเป็นสองแปลง คือแปลงที่อยู่ติดริมแม่น้ำโขงในขณะนี้ เป็นที่ธรณีสงฆ์ของวัด และแปลงที่สองอยู่ทางทิศตะวันตกของถนนสำราญชายโขง เป็นที่ตั้งวัดศรีบุญเรืองในปัจจุบัน เมื่อปี พ.ศ. 2526 มีประชาชนคุ้มศรีบุญเรือง และพ่อค้าในตลาดมุกดาหาร รวมศรัทธาบริจาคปัจจัยชื้อที่ดินธรณีของสงฆ์เพื่อขยายวัดให้กว้างขวางขึ้นอีก จำนวน 2 งาน 92.4 ตารางวา และมีผู้มีจิตศรัทธาบริจาคอีก 1 แปลง คือที่ดินอยู่ใกล้ถนนสายมุกดาหารไปดอนตาล อยู่ห่างจากที่ตั้งศาลากลาง จ.มุกดาหาร ประมาณ 1.5 กม. สะดวกต่อการไปมาของพุทธศาสนิกชน ปัจจุบันวัดศรีบุญเรืองอยู่ในระหว่างพัฒนา การสร้างและการบูรณะวัดจากหลักฐานของคนเฒ่าคนแก่เล่าสืบต่อกันมาและเอกสารพอเชื่อถือได้ กล่าวไว้ว่าวัดศรีบุญเรือง เป็นวัดที่ชาวบ้าน สร้างขึ้นมาในยุคเดียวกับการสร้างเมืองมุกดาหาร (ประมาณ พ.ศ. 2310-2317) เพื่อให้พระธุดงค์ออกจาริกแสวงบุญได้พักอาศัย ในสมัยนั้นพระสงฆ์มีจำนวนน้อย จึงไม่มีพระสงฆ์อยู่จำวัด วัดแห่งนี้จึงเป็นที่พักอาศัยของพระธุดงค์มาโดยตลอด เมื่อประมาณ พ.ศ. 2318 พระยาจันทร์ศรีอุปราชา (เจ้ากินรี) ซึ่งเป็นผู้สร้างวัด และเป็นเจ้าเมืองคนแรกของเมืองมุกดาหาร จึงได้ชักชวนเจ้านาย ข้าราชการ และชาวบ้านร่วมกันบูรณะวัด ให้เหมาะสมที่จะเป็นที่พักอาศัยของพระสงฆ์ และได้ร่วมกันสร้างอุโบสถขึ้นทางด้านหน้าของวัด เมื่อเสร็จเรียบร้อยแล้ว จึงได้ตั้งชื่อวัดว่า วัดศรีบุญเรือง ในสมัยที่เจ้ากินรีได้เข้ามาบูรณะและสร้างวัดหัวเมืองแล้ว (วัดศรีมงคลใต้) ก็ควรสร้างวัดท้ายเมือง (วัดศรีบุญเรือง) ด้วย ทั้งนี้เพื่อให้ประชาชนได้กราบไหว้สักการะบูชาได้โดยทั่วถึง เป็นที่น่าสังเกตว่าอุโบสถที่เจ้ากินรีได้สร้างขึ้นนั้นหันหน้าไปทางทิศเหนือ (อุโบสถส่วนใหม่จะหันหน้าไปทางทิศตะวันออก หรือทิศตะวันตก) ทั้งนี้เป็นเพราะว่าท่านอยากจะสร้างอุโบสถแห่งนี้ไว้เป็นอนุสรณ์สำหรับตัวท่านเอง เพราะเจ้ากินรีเป็นชาวเหนือเชื้อเจ้า ท่านได้พลัดพรากจากบ้านเกิดเมืองนอนมาด้วยความจำเป็น จึงได้สร้างอุโบสถหันหน้าไปทางทิศเหนือไว้เพื่อเป็นอนุสรณ์ เมื่อสร้างอุโบสถเสร็จ ก็ได้ให้ชาวบ้านศรีบุญเรืองจัดขบวนดอกไม้ธูปเทียน ไปอัญเชิญพระพุทธสิงห์สองจากวัดศรีมงคลใต้ มาประดิษฐานไว้ เป็นพระประธานในอุโบสถหลังนี้ เนื่องจากว่าพระองค์พระพุทธรูปสิงห์สองนี้ เป็นพระพุทธธูปเมืองเหนือ ตัวท่านเองก็เป็นคนชาวเหนือ ได้อพยพลงมาในดินแดนทีอุดมสมบูรณ์ และท่านมีความเคารพพระพุทธรูปองค์นี้มากจึงได้นำมาประดิษฐานไว้เป็นอนุสรณ์ในอุโบสถที่ท่านได้สร้างขึ้นมา ฝาผนังอุโบสถเป็นภาพวาด สีสันงดงามมาก ด้านในเป็นภาพเกี่ยวกับพระพุทธประวัติ ด้านนอกเป็นภาพนรก สวรรค์ ซึ่งศิลปกรรมเหล่านี้ถือเป็นประณีตศิลป์ที่ทรงคุณค่าอย่างยิ่ง แต่เป็นที่น่าเสียดายว่า อุโบสถดังกล่าวได้พังเสียหายจากความเก่าแก่ ปัจจุบันเราจึงไม่ได้เห็นภาพอันวิจิตรงดงามนั้นสิ่งที่ปรากฏให้เห็นทุกวันนี้คือ ซากปรักหักพังและฐานอุโบสถเท่านั้น พระพุทธสิงห์สอง เป็นพระพุทธรูปสมัยเชียงแสน ปัจจุบันทางวัดได้ถือเอาหลวงพ่อพุทธสิงห์ เป็นพระประธานและเป็นสัญลักษณ์ของวัดตลอดมา ประชาชนโดยเฉพาะอย่างยิ่งชาวบ้านศรีบุญเรือง และชาวมุกดาหาร ได้ยึดเอาหลาวพ่อพุทธสิงห์สองเป็นหลักยึดเหนี่ยวทางจิตใจมาโดยตลอด ในงานสงกรานต์ของอำเภอเมืองมุกดาหาร ชาวอำเภอเมืองมุกดาหารได้กระทำพิธีอัญ เชิญ พระพุทธสิงห์สองจากพระอุโบสถวัดศรีบุญเรืองแห่รอบเมือง แล้วนำไปประดิษฐานบนแท่นที่จัดไว้ เพื่อให้ประชาชนทั่วไปได้สรงน้ำเป็นประจำทุกปี

• เครื่องอำนวยความสะดวก